ਕਿਰਿਆ (Verb) – ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਕਰਨ
kriya in Punjabi – ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ (Definition):
ਜਿਸ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੇ ਕਰਨ, ਹੋਣ ਜਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਰਿਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਉਦਾਹਰਨਾਂ (Examples)
- ਰਾਮ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
- ਸੀਮਾ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ।
- ਬੱਚੇ ਹੱਸ ਰਹੇ ਹਨ।
- ਮੈਂ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
- ਉਹ ਸੌਂ ਗਿਆ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ, ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਹੱਸ ਰਹੇ ਹਨ, ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਸੌਂ ਗਿਆ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹਨ।
ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਰ (Types of Verbs)
1. ਸਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆ (Transitive Verb)
ਜਿਸ ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਅਸਰ ਕਿਸੇ ਕਰਮ (Object) ਉੱਤੇ ਪਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਉਦਾਹਰਨਾਂ:
- ਰਵੀ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
- ਮਾਂ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
- ਮੈਂ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ।
2. ਅਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆ (Intransitive Verb)
ਜਿਸ ਕਿਰਿਆ ਲਈ ਕਰਮ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਉਦਾਹਰਨਾਂ:
- ਬੱਚਾ ਹੱਸਦਾ ਹੈ।
- ਪੰਛੀ ਉੱਡਦੇ ਹਨ।
- ਉਹ ਸੌਂ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਨਾਂ
- ਖੇਡਣਾ
- ਪੜ੍ਹਨਾ
- ਲਿਖਣਾ
- ਖਾਣਾ
- ਪੀਣਾ
- ਦੌੜਨਾ
- ਗਾਉਣਾ
- ਨੱਚਣਾ
- ਬੋਲਣਾ
- ਸੌਣਾ
ਸਿੱਟਾ (Conclusion)
ਕਿਰਿਆ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਾਗ ਹੈ। ਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੇ ਕਰਨ, ਹੋਣ ਜਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਵਾਕ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।